به گزارش روابط‌عمومی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه ایران؛ دکتر رضا پایدار، مجری طرح تحقیقاتی «بررسی اثر فعالیت ورزشی مستمر در پاسخ به تابش اشعه X در مدل سرطان کولون براساس بیان پروتئین”  HDAC از دانشگاه علوم پزشکی ایران، اظهار کرد: با توجه به چالش‌های جدی در درمان سرطان‌های مقاوم به پرتودرمانی - از جمله عود تومور و بروز عوارض جانبی - به دنبال راهکاری کم‌هزینه، ایمن و کارآمد برای افزایش اثربخشی پرتو بودیم.

وی افزود: شواهد علمی اخیر نشان می‌دهد که ورزش می‌تواند با بهبود اکسیژن‌رسانی به تومور، تعدیل سیستم ایمنی و کاهش التهاب، اثر پرتودرمانی را تقویت کند. اما مطالعاتی که ورزش را به عنوان یک مداخله عملی برای بیماران تحت پرتودرمانی بررسی کرده باشند، بسیار محدود است.

این پژوهشگر با بیان اینکه در این طرح فرض کردیم که حتی یک جلسه ورزش پیش از پرتودرمانی می‌تواند اثر سینرژیستی ایجاد کند، ادامه داد: ورزش یک مداخله ساده، ایمن و قابل اجرا برای بیماران است که هم کیفیت زندگی را بهبود می‌دهد و هم احتمالاً پاسخ درمانی را افزایش می‌دهد.

پایدار یادآور شد: این طرح، نخستین مطالعه‌ای است که اثرات ورزش را به‌عنوان مداخله‌ای عملی، قابل اجرا و زمان‌مند (Time-efficient) برای بیماران تحت پرتودرمانی بررسی می‌کند.

وی تقویت آسیب DNA در سلول‌های تومور، مهار مسیرهای پیش‌توموری و ارائه نخستین شواهد از اثر محافظتی ورزش بر بافت سالم روده هنگام پرتودرمانی از  نوآوری‌های کلیدی این طرح برشمرد و افزود: طراحی پروتکل‌های ارزان و قابل اجرا برای بهبود اثربخشی پرتودرمانی به عنوان محور بالینی، بررسی اثر ورزش بر حساسیت پرتویی سلول‌های سرطانی به عنوان محور مکانیسمی و پتانسیل تجاری‌سازی دستورالعمل‌های ورزشی برای کاربرد در مراکز سرطان به عنوان محور فناورانه در این پژوهش مطرح بودند.

وی گفت:  این پژوهش در حال حاضر در فاز پیش‌بالینی (مدل حیوانی) با موفقیت به پایان رسیده است و نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که ترکیب ورزش حاد با پرتودرمانی موجب کاهش چشمگیر حجم تومور، افزایش پنج‌برابری آپوپتوز سلول‌های سرطانی و کاهش عوارض پرتو بر بافت سالم می شود.

این پژوهشگر تأکید کرد: در صورت تأمین سرمایه اولیه، هماهنگی میان مراکز سرطان‌شناسی، دانشکده‌های تربیت بدنی و وزارت بهداشت و دریافت مجوزهای اخلاق، این طرح به‌زودی قابلیت اجرا در مراکز درمانی کشور را خواهد داشت.

 پایدار درباره اثرات اجتماعی و درمانی این طرح گفت:  اینپژوهش یک راهکار ساده، کاربردی و کم‌هزینه برای افزایش اثربخشی پرتودرمانی ارائه می‌دهد. افرادی که به دلیل ضعف جسمانی یا محدودیت حرکتی توانایی ورزش‌های سنگین ندارند، می‌توانند با یک پروتکل کوتاه و ایمن از فواید آن بهره‌مند شوند.

وی با بیان اینکه این روش نیاز به دوزهای بالای پرتو را کاهش می‌دهد و عوارض جانبی پرتودرمانی را به شکل چشمگیری کم می‌کند، افزود: علاوه بر اینکه هزینه‌های درمانی خانواده‌ها و نظام سلامت را کاهش می‌دهد، قابل اجرا در تمامی مراکز درمانی کشور حتی مناطق کمتر برخوردار است.

پایدار تصریح کرد: اجرایی شدن این طرح می‌تواند باعث افزایش امید به زندگی و بهبود کیفیت دوران درمان در بیماران سرطانی شود. بنابراین لازم است  بودجه ویژه برای پژوهش‌های ترکیبی ورزش و پرتودرمانی اختصاص داده شود، همچنین مراکز پژوهشی به دستگاه‌های ورزشی ایمن برای بیماران تجهیز شوند.

وی همچنین بر تسهیل صدور مجوزهای کارآزمایی بالینی، ایجاد کنسرسیوم تخصصی میان انکولوژیست‌ها، متخصصان ورزش‌درمانی و پژوهشگران، تدوین پروتکل‌های استاندارد ملی در زمینه ورزش‌درمانی سرطان، برگزاری دوره‌های آموزشی برای تیم‌های درمان و فرهنگ‌سازی و آموزش عمومی برای بیماران و خانواده‌ها تأکید کرد.

این پژوهشگر  درباره برنامه‌های جاری و آینده طرح گفت: تکمیل مطالعات مکانیسمی در مدل‌های حیوانی پیشرفته، بررسی اثر ورزش بر سایر سرطان‌های پرتومقاوم مانند پانکراس و گلیوبلاستوما و شناسایی بیومارکرهای پیش‌بینی‌کننده پاسخ به درمان در حوزه توسعه مطالعات پایه و طراحی پروتکل‌های ایمن ورزشی برای بیماران، تشکیل تیم مشترک از انکولوژیست‌ها، متخصصان طب ورزشی و فیزیوتراپی و جذب سرمایه‌گذار برای فاز اول کارآزمایی بالینی به منظور آماده سازی کارآزمایی بالینی مورد نظر هستند.

وی در پایان تأکید کرد:هدف نهایی ما این است که این روش را به یک گزینه درمانی قابل دسترس برای تمامی بیماران نیازمند پرتودرمانی - به‌ویژه در مناطق محروم - تبدیل کنیم. با حمایت مسئولان و همکاری بین‌بخشی، رسیدن به این هدف کاملاً امکان‌پذیر است.