افسانه باقری، معاون بهداشت شبکه بهداشت و درمان شهرستان شهریار، در گفت‌وگو با خبرنگار روابط عمومی شبکه با اشاره به اهمیت شناسایی به‌موقع علائم خطر در کودکان، به‌ویژه نوزادان و شیرخواران، گفت: گزارش‌های موردی با هدف آموزش و افزایش دقت پزشکان عمومی و کارکنان سلامت بررسی شده‌اند تا در مواجهه با علائم هشدار، تصمیم‌گیری مناسب‌تری انجام شود. ثبت علائم حیاتی، گرفتن شرح حال دقیق، معاینه کامل و ارجاع به‌موقع کودکان پرخطر به مراکز مجهز، می‌تواند از بسیاری از پیامدهای ناگوار پیشگیری کند.

وی افزود: وضعیت کودکان، به‌ویژه در سنین پایین، ممکن است در مدت کوتاهی تغییر کند. به همین دلیل علائمی مانند تب، بی‌حالی، کاهش یا قطع شیرخوردن، افت سطح هوشیاری، دشواری تنفس، کبودی و سرفه‌های حمله‌ای باید جدی گرفته شود و نیازمند بررسی فوری است.

در ادامه سمیه قیدر، سرپرست واحد سلامت خانواده و جمعیت شبکه بهداشت و درمان شهرستان شهریار، نیز در گفت‌وگو با خبرنگار روابط عمومی شبکه، درباره سه گزارش موردی توضیح داد.

وی درباره نخستین مورد گفت: این پرونده مربوط به یک شیرخوار دوماهه بود که با تب، بی‌قراری و ناتوانی در شیرخوردن چند بار به پزشک مراجعه کرده بود، اما علائم خطر به‌طور کامل بررسی نشد. با ادامه تب، بی‌حالی و اختلال در تغذیه، حال کودک وخیم‌تر شد و پس از انتقال به مرکز فوق‌تخصصی کودکان، با وجود اقدامات درمانی، جان خود را از دست داد. بر اساس نظر پزشکی قانونی، علت فوت مننژیت اعلام شد.

قیدر افزود: در این مورد، اندازه‌گیری دمای بدن، توجه به ناتوانی در شیرخوردن و ارجاع سریع کودک به مرکز مجهز اهمیت زیادی داشت. تب در نوزادان و شیرخواران، به‌ویژه کودکان زیر سه ماه که با کاهش تغذیه، بی‌حالی یا تغییر سطح هوشیاری همراه باشد، یک علامت هشدار جدی است و باید سریع بررسی شود.

وی ادامه داد: اگر کودک علائم خطر داشته باشد و احتمال بستری مطرح باشد، درمان سرپایی نباید جای ارجاع را بگیرد. ثبت علائم حیاتی، به‌ویژه دمای بدن، یکی از بخش‌های اصلی ارزیابی هر کودک تب‌دار است.

قیدر درباره دومین گزارش موردی گفت: این کودک ۱۲ ماهه با صدای غیرطبیعی تنفس، بی‌قراری شبانه و دشواری تنفس به پزشک عمومی مراجعه کرده بود. پس از دریافت دارو به منزل بازگشت، اما کمی بعد دچار خواب‌آلودگی و کاهش سطح هوشیاری شد. با انتقال به بیمارستان و سپس اعزام به مرکز دارای بخش مراقبت‌های ویژه کودکان، با وجود اقدامات درمانی، کودک فوت کرد.

وی افزود: در کودکانی که با دیسترس تنفسی، افزایش تلاش تنفسی، کبودی، اختلال در تغذیه، خواب‌آلودگی یا کاهش سطح هوشیاری مراجعه می‌کنند، اولویت با ارزیابی شدت بیماری و ارجاع فوری است. تجویز دارو در چنین شرایطی ممکن است باعث ایجاد اطمینان کاذب در خانواده شود و مراجعه به‌موقع به مرکز درمانی را به تأخیر بیندازد.

قیدر ادامه داد: در هر کودک دارای علائم تنفسی، ثبت علائم حیاتی از جمله تعداد تنفس، ضربان قلب، دمای بدن و در صورت امکان اشباع اکسیژن ضروری است. همچنین والدین باید با علائم هشدار مانند تشدید تنگی نفس، کبودی، امتناع از تغذیه و کاهش سطح هوشیاری آشنا شوند تا در صورت بروز این علائم، بدون تأخیر به مرکز درمانی مراجعه کنند.

وی درباره سومین گزارش موردی نیز گفت: این پرونده مربوط به یک شیرخوار دوماهه با سرفه‌های قطاری بود. با توجه به سن پایین کودک و کامل نبودن برنامه واکسیناسیون، سیاه‌سرفه باید یکی از تشخیص‌های مهم در نظر گرفته می‌شد. با پیشرفت بیماری، وضعیت کودک وخیم شد و در نهایت فوت کرد.

قیدر تأکید کرد: سیاه‌سرفه هنوز هم یکی از بیماری‌های مهم و خطرناک در شیرخواران کم‌سن است. این بیماری همیشه با علائم کلاسیک بروز نمی‌کند و ممکن است فقط با سرفه‌های حمله‌ای، کبودی، وقفه تنفسی یا اختلال در تغذیه همراه باشد. حتی اگر تب وجود نداشته باشد، احتمال سیاه‌سرفه باید بررسی شود.

وی افزود: در هر شیرخوار زیر سه ماه که با سرفه‌های حمله‌ای یا قطاری مراجعه می‌کند، بررسی وضعیت واکسیناسیون و در نظر گرفتن سیاه‌سرفه در تشخیص‌های افتراقی ضروری است. تشخیص و درمان به‌موقع، علاوه بر کاهش عوارض بیماری، از انتقال آن به سایر اعضای خانواده نیز جلوگیری می‌کند.

باقری در پایان گفت: هدف از بررسی این گزارش‌های موردی، یادگیری از تجربه‌ها و افزایش حساسیت نسبت به علائم خطر در کودکان است. تشخیص به‌موقع، ارزیابی دقیق و ارجاع سریع، نقش مهمی در پیشگیری از مرگ‌های قابل پیشگیری در کودکان دارد.