به گزارش خبرنگار روابط عمومی مرکز بهداشت شمال غرب یک؛ بانک شیر مادر با هدف تأمین شیر مورد نیاز نوزادانی فعالیت می‌کند که به دلایل مختلف، به‌ویژه نارس بودن، وزن پایین هنگام تولد یا در دسترس نبودن شیر مادر، امکان تغذیه کافی با شیر مادر خود را ندارند.

 اهمیت شیر مادر در تغذیه نوزاد و نگرانی درباره وضعیت نوزادانی که از شیر مادر محروم هستند، زمینه شکل‌گیری بانک‌های شیر مادر را در کشورهای مختلف فراهم کرده است. این مراکز با جمع‌آوری شیر مادران واجد شرایط، انجام آزمایش‌های لازم و فرآوری شیر، آن را برای نوزادان نیازمند آماده می‌کنند.

نخستین بانک شیر مادر در ایران در دانشگاه علوم پزشکی تبریز افتتاح شد. پس از آن، بانک‌های شیر در دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، ایران، شیراز، اهواز، یزد، کرمانشاه، مشهد، کرمان، اصفهان و زاهدان نیز راه‌اندازی شدند. 

الناز گلباری رئیس مرکز بهداشت شمال غرب یک با تشریح اهمیت بانک شیر مادر گفت: بانک شیر مادر با هدف تأمین شیر مورد نیاز نوزادانی راه‌اندازی شده است که به هر دلیل، به‌ویژه نارس بودن، وزن پایین هنگام تولد یا در دسترس نبودن شیر مادر، امکان دریافت شیر کافی از مادر خود را ندارند.

گلباری با اشاره به پیشینه بانک‌های شیر مادر اظهار کرد: از گذشته برای تغذیه نوزادانی که از شیر مادر محروم بودند، از شیر زنان دیگر استفاده می‌شد، اما بعدها به دلیل نگرانی‌هایی مانند خطر عفونت و تغذیه نامناسب، جایگزین‌هایی مانند شیر خشک و شیر گاو مورد استفاده قرار گرفت.

وی یادآور شد: مطالعات نشان داد که تغذیه نوزاد با شیر غیرمادر با افزایش خطر مرگ همراه است و همین مسئله، توجه بیشتری را به تغذیه نوزادان محروم از شیر مادر، به‌ویژه نوزادان نارس، جلب کرد.فعالیت این مراکز بر سه بخش اصلی جمع‌آوری، ذخیره‌سازی و پردازش شیر استوار است. شیر مادرانی که شرایط لازم برای اهدا را دارند، جمع‌آوری و پس از انجام بررسی‌های لازم، برای استفاده نوزادان نیازمند آماده می‌شود.

رئیس مرکز بهداشت شمال غرب یک درباره ویژگی‌های شیر موجود در بانک شیر مادر گفت: با وجود فرآیند پاستوریزاسیون، بخش قابل توجهی از ترکیبات مفید شیر مادر همچنان حفظ می‌شود. بیشتر آنزیم‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی تنها تا حدی کاهش پیدا می‌کنند. همچنین لاکتوفرین حدود ۲۰ تا ۷۰ درصد، IgA حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد، لیزوزیم حدود ۱۰۰ درصد، SIgA حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد و IgG تا حدود ۹۰ درصد فعالیت خود را حفظ می‌کنند. در مقابل، IgM غیرفعال می‌شود.

 گلباری ادامه داد: یکی از مزایای مهم فرآوری شیر در بانک شیر، کاهش خطر انتقال عوامل بیماری‌زاست. بیشتر باکتری‌ها، ویروس‌ها و سایر عوامل بیماری‌زا در جریان فرآیند پاستوریزاسیون از بین می‌روند. برای نمونه، ویروس CMV در روش هولدر و در دمای ۶۲/۵ درجه سانتی‌گراد به مدت ۳۰ دقیقه از بین می‌رود.

وی درباره مراحل اهدای شیر مادر به بانک شیر خاطرنشان کرد: در مرحله نخست، صلاحیت مادر اهداکننده بررسی می‌شود و پس از مصاحبه با مادر، آزمایش‌های لازم برای بیماری‌های عفونی از جمله HIV، HTLV، هپاتیت B، هپاتیت C و سیفلیس انجام می‌شود. سپس از شیر اهدایی کشت میکروبی گرفته شده و شیر تا مشخص شدن نتیجه آزمایش در فریزر نگهداری می‌شود.

رئیس مرکز بهداشت شمال غرب یک تصریح کرد: پس از تأیید اولیه، شیر در دستگاه هولدر در دمای ۶۲/۵ درجه سانتی‌گراد به مدت ۳۰ دقیقه پاستوریزه و سپس در دمای ۴ درجه سانتی‌گراد سرد می‌شود. پس از آن، نمونه‌ای از هر نوبت فرآوری برای کشت میکروبی مجدد گرفته می‌شود و نمونه‌ها تا آماده شدن نتیجه آزمایش نگهداری خواهند شد. در نهایت، پس از تأیید نهایی، شیر برای تغذیه نوزادان نیازمند ارسال می‌شود. 

وی ادامه داد: فرزند مادر اهداکننده باید سالم باشد و زردی پاتولوژیک نداشته باشد. همچنین در صورت ادامه اهدای شیر پس از مدت تعیین‌شده، لازم است شیر از نظر میزان پروتئین و کالری مورد بررسی قرار گیرد.

وی افزود: نوزادان مبتلا به مشکلات کلیوی، نوزادانی که شیر مصنوعی را تحمل نمی‌کنند و نوزادان دچار سوءتغذیه نیز از دیگر گروه‌هایی هستند که می‌توانند در صورت نیاز از شیر اهدایی بانک استفاده کنند.

زلیخا سعیدی زاده کارشناش شیر مادر نیز با اشاره به آمار اهدای شیر مادر گفت: در سال1404 حجم شیر اهدا شده مرکز بهداشت شمال غرب یک 2400 سی سی و با افزیش 50  درصدی شیر اهدایی  در 5 ماهه 1405به مقدار 2700 سی سی رسیده است.